بیشتر مردم جراحی چاقی را با یک هدف می شناسند: کم کردن وزن. اما آیا این جراحی می تواند روی خطر ابتلا به سرطان در سال های بعد هم اثر بگذارد؟ یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز تازه دقیقا همین پرسش را بررسی کرده و به نتایج قابل توجهی رسیده است؛ نتایجی که البته باید با دقت و بدون اغراق خوانده شوند.
- جراحی چاقی با کاهش خطر کلی سرطان همراه بود (نسبت خطر ۰٫۶۲).
- مرگ ناشی از سرطان در افراد جراحی شده کمتر بود (نسبت خطر ۰٫۵۱).
- کاهش خطر در سرطان های کبد، روده بزرگ، لوزالمعده، کیسه صفرا، پستان، رحم و تخمدان دیده شد.
- برای سرطان های مری، معده، تیروئید، کلیه، پروستات و مولتیپل میلوما کاهش معنی داری دیده نشد.
چرا چاقی با سرطان ارتباط دارد؟
چاقی فقط اضافه شدن چند کیلو به وزن نیست. بافت چربی، به ویژه چربی احشایی که دور اندام های شکمی جمع می شود، یک بافت فعال است و مواد مختلفی ترشح می کند.
به گفته نویسندگان این مقاله، سرطان زایی مرتبط با چاقی با سندرم متابولیک، اختلال عملکرد چربی احشایی، فعالیت آنزیم آروماتاز (که در بافت چربی استروژن می سازد) و ترشح سایتوکاین ها، آدیپوکاین ها و میکروRNAهای اگزوزومی زیان بار ارتباط نزدیک دارد. به زبان ساده، بافت چربی اضافه مانند کارخانه ای است که بی وقفه پیام های التهابی و هورمونی به کل بدن می فرستد.
جراحی چاقی (Bariatric Surgery) در افراد مبتلا به چاقی شدید باعث کاهش وزن طولانی مدت می شود و سندرم متابولیک را بهبود می دهد. پرسش این بود که آیا این تغییر، خطر سرطان را هم کم می کند. برای آشنایی با انواع این جراحی ها، مقاله مقایسه اسلیو معده و بای پس معده می تواند کمک کند.
این متاآنالیز چگونه انجام شد؟
پژوهشگران پایگاه های Cochrane Library، Embase، Scopus، Web of Science و PubMed را برای مطالعات منتشر شده بین ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۳ جست وجو کردند و گوگل اسکالر و منابع منتشر نشده رسمی را هم بررسی کردند.
در نهایت ۳۲ مطالعه وارد تحلیل شد. در این مطالعات، بیماران چاقی که جراحی چاقی انجام داده بودند با بیماران چاقی مقایسه شدند که درمان معمول و غیرجراحی داشتند. داده ها با روش «اثرات تصادفی» ترکیب شد که برای تفاوت های میان مطالعات مختلف مناسب تر است.
نسبت خطر یعنی چه؟
نسبت خطر (Relative Risk یا RR) نشان می دهد خطر در یک گروه نسبت به گروه دیگر چقدر است. عدد یک یعنی بی تفاوتی. عدد کمتر از یک یعنی خطر کمتر؛ مثلا نسبت خطر ۰٫۵۱ یعنی خطر تقریبا به نصف رسیده است.
جراحی چاقی خطر کدام سرطان ها را کمتر کرد؟
جراحی چاقی با کاهش بروز کلی سرطان (RR ۰٫۶۲)، سرطان های مرتبط با چاقی (RR ۰٫۵۹) و مرگ ناشی از سرطان (RR ۰٫۵۱) همراه بود.
در بررسی سرطان های مشخص، نتایج این گونه بود:
| نوع سرطان | نسبت خطر پس از جراحی |
|---|---|
| سرطان کبد (هپاتوسلولار) | ۰٫۳۵ |
| سرطان رحم (آندومتر) | ۰٫۳۸ |
| سرطان کیسه صفرا | ۰٫۴۱ |
| سرطان تخمدان | ۰٫۴۵ |
| سرطان لوزالمعده | ۰٫۵۲ |
| سرطان پستان | ۰٫۵۶ |
| سرطان روده بزرگ | ۰٫۶۳ |
نکته جالب این است که سه مورد از این فهرست سرطان های مخصوص زنان هستند: پستان، رحم و تخمدان. این با نقش بافت چربی در تولید استروژن همخوانی دارد.
کدام سرطان ها تغییری نکردند؟
همه سرطان ها از این کاهش سهم نبردند. در مقایسه با افراد مبتلا به چاقی شدید که جراحی نکرده بودند، کاهش معنی داری در بروز سرطان های مری، معده، تیروئید، کلیه، پروستات و مولتیپل میلوما دیده نشد.
این یافته یادآوری می کند که جراحی چاقی یک «واکسن ضد سرطان» نیست. اثر احتمالی آن به نوع سرطان بستگی دارد. تصمیم به جراحی هم باید بر اساس مجموع فواید و خطرها گرفته شود؛ موضوعی که در مقاله فواید و خطرات جراحی چاقی در بزرگسالان به آن پرداخته ایم.
جراحی چاقی تنها راه کاهش وزن نیست. گزینه هایی مثل تغییر سبک زندگی و داروهای تجویزی هم وجود دارند که در مرور روش های درمان چاقی در بزرگسالان معرفی شده اند. انتخاب مناسب را با پزشک خود بررسی کنید.
این پژوهش چه چیزهایی را نمی گوید؟
این متاآنالیز از مطالعات مشاهده ای و مقایسه ای تشکیل شده است. «همراه بودن» با کاهش خطر به معنای اثبات قطعی علت و معلول نیست؛ افرادی که جراحی می کنند ممکن است از جهات دیگری هم با گروه مقایسه متفاوت باشند.
- نویسندگان هم با احتیاط نوشته اند که جراحی چاقی «ممکن است» بروز و مرگ سرطان را کاهش دهد.
- جراحی چاقی عوارض و خطرهای خود را دارد و برای همه مناسب نیست.
- حفظ وزن پس از جراحی هم چالش مهمی است و بازگشت وزن می تواند رخ دهد.
پرسش های رایج
آیا جراحی چاقی خطر سرطان را کم می کند؟
در این متاآنالیز ۳۲ مطالعه، جراحی چاقی با کاهش خطر کلی سرطان و مرگ ناشی از سرطان همراه بود، اما این داده ها از مطالعات مشاهده ای است و علیت را قطعی ثابت نمی کند.
جراحی چاقی بر کدام سرطان ها اثر داشت؟
کاهش خطر برای سرطان های کبد، روده بزرگ، لوزالمعده، کیسه صفرا، پستان، رحم و تخمدان دیده شد.
آیا برای پیشگیری از سرطان باید جراحی چاقی انجام داد؟
این مطالعه چنین توصیه ای ندارد. جراحی چاقی تصمیمی پزشکی با خطرهای واقعی است و باید با جراح و پزشک متخصص و بر اساس شرایط کلی سلامت شما بررسی شود.
دیدگاه ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.