پودر کلاژن در قهوه صبح، قرص کلاژن کنار ویتامین ها؛ این روزها مکمل کلاژن جزو روتین خیلی هاست. اما آیا خوردن کلاژن واقعاً به پوست می رسد و چین وچروک را کم می کند، یا فقط یک مد پرهزینه است؟ یک متاآنالیز نتایج کارآزمایی های کنترل شده را کنار هم گذاشته تا جواب روشن تری بدهد.
- ۱۹ کارآزمایی با ۱۱۲۵ شرکت کننده در این مرور سیستماتیک بررسی شدند.
- مکمل کلاژن هیدرولیز شده در مقایسه با دارونما، رطوبت، کشسانی و چین وچروک پوست را بهبود داد.
- نویسندگان مصرف ۹۰ روزه را برای کاهش نشانه های پیری پوست مؤثر دانستند.
- بیشتر شرکت کنندگان (۹۵٪) زن بودند.
کلاژن هیدرولیز شده چیست و چرا مهم است؟
کلاژن پروتئینی است که مثل داربست، به لایه میانی پوست (درم) استحکام و انعطاف می دهد. با افزایش سن، این داربست کم کم ضعیف می شود و نتیجه اش چین وچروک و افتادگی است.
«هیدرولیز شده» یعنی کلاژن به قطعات کوچک تری به نام پپتید شکسته شده است. این کار مثل خرد کردن یک نان بزرگ به تکه های کوچک است تا بدن راحت تر آن را جذب کند.
به این مکمل ها «نوتریکازمتیک» (nutricosmetics) هم می گویند؛ یعنی محصولات خوراکی که با هدف زیبایی مصرف می شوند. به گفته نویسندگان، مصرف آن ها در سال های اخیر افزایش یافته و پیری پوست حتی برای جوان ترها هم دغدغه شده است.
این متاآنالیز چطور انجام شد؟
پژوهشگران در چند پایگاه داده علمی از جمله Medline، Embase و Cochrane جست وجو کردند. حتی مجله ای که مخصوص نتایج منفی است هم بررسی شد؛ کاری که احتمال نادیده گرفتن مطالعات بدون نتیجه مثبت را کم می کند.
فقط کارآزمایی هایی وارد شدند که سه ویژگی داشتند: تصادفی بودند، دوسوکور بودند (نه شرکت کننده و نه پژوهشگر نمی دانستند چه کسی مکمل واقعی می گیرد) و گروه کنترل داشتند. همچنین باید دست کم یکی از این پیامدها را گزارش می کردند: چین وچروک، رطوبت، کشسانی یا سفتی پوست.
چه کسانی بررسی شدند؟
در نهایت ۱۹ مطالعه با مجموع ۱۱۲۵ شرکت کننده انتخاب شد. سن آن ها بین ۲۰ تا ۷۰ سال بود و ۹۵٪ زن بودند.
آیا مکمل کلاژن واقعاً روی پوست اثر دارد؟
در تحلیل گروهی مطالعات، مکمل کلاژن هیدرولیز شده در مقایسه با دارونما نتایج مطلوبی در سه شاخص نشان داد:
| شاخص پوست | نتیجه در متاآنالیز |
|---|---|
| رطوبت پوست | بهبود؛ در تحلیل زیرگروه هم تأیید شد |
| کشسانی پوست | بهبود؛ در تحلیل زیرگروه هم تأیید شد |
| چین وچروک | بهبود در تحلیل گروهی |
بر اساس نتایج، نویسندگان نتیجه گرفتند که مصرف کلاژن هیدرولیز شده به مدت ۹۰ روز در کاهش پیری پوست مؤثر است؛ چون چین وچروک را کم و کشسانی و رطوبت پوست را بیشتر می کند.
«تحلیل زیرگروه» یعنی پژوهشگران مطالعات را به دسته های کوچک تر تقسیم کردند تا ببینند نتیجه در شرایط مختلف هم پابرجاست یا نه. اینکه بهبود رطوبت و کشسانی در این تحلیل ها هم دیده شد، به این یافته ها اعتبار بیشتری می دهد.
این نتیجه با پژوهش های دیگر هم هم سوست؛ برای نمونه متاآنالیز دیگری درباره مکمل های کلاژن و پیری پوست هم به همین پرسش پرداخته است. اما همه متخصصان به یک اندازه خوش بین نیستند و افسانه ها و واقعیت های کلاژن خوراکی نگاه انتقادی تری به تبلیغات دارد.
کلاژن خوراکی در کنار سایر روش های ضد پیری
مکمل کلاژن تنها راه مقابله با پیری پوست نیست. روش های «از بیرون» مثل میکرونیدلینگ برای جوانسازی صورت با تحریک خود پوست به تولید کلاژن کار می کنند. در کنار این ها، مکمل ها و داروهای دیگری هم بررسی شده اند که در مرور مکمل های خوراکی و داروهای سیستمیک برای پیری پوست آمده اند.
مکمل ها جایگزین محافظت از آفتاب و مراقبت پایه پوست نیستند. اگر بیماری زمینه ای دارید یا دارو مصرف می کنید، پیش از شروع هر مکمل با پزشک مشورت کنید.
این پژوهش چه چیزهایی را نمی گوید؟
- خلاصه مقاله اندازه دقیق اثر، یعنی میزان کاهش چین وچروک یا افزایش رطوبت، را گزارش نکرده است.
- دوز و نوع کلاژن در مطالعات مختلف در خلاصه مقاله مشخص نشده و نمی توان از آن دوز مشخصی استخراج کرد.
- تقریباً همه شرکت کنندگان زن بودند؛ پس درباره مردان داده کمی وجود دارد.
- درباره سفتی پوست، نتیجه جداگانه ای در خلاصه مقاله نیامده است.
پرسش های رایج
مکمل کلاژن چقدر طول می کشد تا اثر کند؟
نویسندگان این متاآنالیز مصرف ۹۰ روزه کلاژن هیدرولیز شده را برای کاهش نشانه های پیری پوست مؤثر دانستند.
آیا کلاژن خوراکی چین وچروک را از بین می برد؟
در این متاآنالیز، کلاژن در مقایسه با دارونما چین وچروک را کاهش داد؛ اما «کاهش» با «از بین بردن» یکی نیست و میزان دقیق آن در خلاصه مقاله گزارش نشده است.
آیا مکمل کلاژن برای مردان هم مفید است؟
بیشتر شرکت کنندگان این مطالعات زن بودند، بنابراین شواهد درباره مردان محدود است.
دیدگاه ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.